Tek Fazlı Sistemlerde Akım Hesabı: Detaylı Anlatım ve Uygulamalar
Tek fazlı elektrik sistemlerinde akım hesaplaması, elektrik projelerinin temel taşıdır. Bu kapsamlı rehberde, 230V sistemler için detaylı akım hesaplama metodolojisi, güç faktörü analizleri, pratik örnekler ve TS IEC 60364 standartlarına uygun uygulama kriterlerini bulacaksınız.
📐 Temel Tanımlar ve Akım Hesaplama Formülü
Temel Akım Hesaplama Formülü (Tek Faz - 1Φ)
I (Akım)
Bir elektrik devresinde birim zamanda hareket eden elektrik yükü miktarıdır. Birimi Amper (A)'dır.
P (Aktif Güç)
Elektrikli cihazın yaptığı gerçek işin gücüdür. Birimi Watt (W)'tır. Ölçülebilir ve faturalandırılan güçtür.
V (Gerilim)
Elektrik potansiyel farkıdır. Türkiye'de konutlar ve küçük işyerleri için nominal değer 230 Volt (V)'tur.
⚡ Güç Faktörü (cos φ): Detaylı Analiz ve Önemi
Güç Faktörü Nedir?
Güç faktörü, elektrik devresindeki aktif gücün görünür güce oranını ifade eder. 0 ile 1 arasında değer alır ve yükün karakterini belirler.
Dirençli (Rezistif) Yükler
cos φ ≈ 1.0
- Akkor ve halojen lambalar
- Elektrikli ısıtıcılar
- Elektrikli fırınlar
- Su ısıtıcıları
Endüktif Yükler
cos φ = 0.6 - 0.9
- Asenkron motorlar
- Transformatörler
- Floresan lamba balastları
- Endüksiyon motorları
Kapasitif Yükler
cos φ ≈ 0.9 - 1.0
- Kondansatör bankaları
- Bazı elektronik güç kaynakları
- Kompanzasyon sistemleri
- LED sürücüleri
Güç Faktörünün Akım Üzerindeki Etkisi
Aynı aktif güç (P) için düşük güç faktörü, daha yüksek akım demektir:
🧮 Pratik Akım Hesabı Örnekleri
| Cihaz Tipi | Güç (P) | Gerilim (V) | cos φ | Hesaplama | Sonuç (I) | Açıklama |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Elektrikli Süpürge | 1000 W | 230 V | 1.0 | 1000 ÷ (230 × 1.0) | 4.35 A | Dirençli yük, tam güç faktörü |
| Buzdolabı | 300 W | 230 V | 0.8 | 300 ÷ (230 × 0.8) | 1.63 A | Endüktif yük, kompresör motoru |
| LED TV (55") | 150 W | 230 V | 0.95 | 150 ÷ (230 × 0.95) | 0.69 A | SMPS güç kaynağı, yüksek PF |
| Klima (12.000 BTU) | 1200 W | 230 V | 0.85 | 1200 ÷ (230 × 0.85) | 6.14 A | Inverter kompresör, endüktif |
| Çamaşır Makinesi | 2200 W | 230 V | 0.9 | 2200 ÷ (230 × 0.9) | 10.63 A | Isıtıcı + motor kombinasyonu |
| Su Isıtıcı | 2000 W | 230 V | 1.0 | 2000 ÷ (230 × 1.0) | 8.70 A | Saf direnç, tam güç faktörü |
| PC Oyun Sistemi | 750 W | 230 V | 0.99 | 750 ÷ (230 × 0.99) | 3.30 A | Active PFC güç kaynağı |
| Mikrodalga Fırın | 1400 W | 230 V | 0.9 | 1400 ÷ (230 × 0.9) | 6.77 A | Magnetron + dönüştürücü |
📊 Standart Güç Değerleri İçin Akım Tablosu
| Aktif Güç (W) | Güç Faktörüne Göre Akım Değerleri (A) | |||
|---|---|---|---|---|
| cos φ = 1.0 | cos φ = 0.95 | cos φ = 0.85 | cos φ = 0.75 | |
| 100 W | 0.43 A | 0.46 A | 0.51 A | 0.58 A |
| 500 W | 2.17 A | 2.29 A | 2.56 A | 2.90 A |
| 1000 W | 4.35 A | 4.58 A | 5.12 A | 5.80 A |
| 1500 W | 6.52 A | 6.86 A | 7.67 A | 8.70 A |
| 2000 W | 8.70 A | 9.16 A | 10.24 A | 11.59 A |
| 2500 W | 10.87 A | 11.44 A | 12.80 A | 14.49 A |
| 3000 W | 13.04 A | 13.73 A | 15.36 A | 17.39 A |
| 3500 W | 15.22 A | 16.02 A | 17.92 A | 20.29 A |
| 4000 W | 17.39 A | 18.31 A | 20.48 A | 23.19 A |
| 5000 W | 21.74 A | 22.89 A | 25.60 A | 28.99 A |
🎯 Akım Hesaplamada Kritik Kriterler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
📈 Maksimum Akım Hesabı
Elektrik tesisatının güvenliği için, devre üzerindeki tüm cihazların aynı anda çalışması durumunda oluşabilecek maksimum akım değeri hesaplanmalıdır.
🔌 Eş Zamanlılık Katsayısı (Keş)
Tüm cihazların aynı anda tam yükte çalışma olasılığını gösterir. Konutlar için tipik değer 0.4-0.6'dır.
- Bireysel konut: 0.4-0.6
- Apartman girişi: 0.3-0.5
- Ofis: 0.7-0.8
- Mağaza: 0.8-0.9
⚠️ Başlangıç (Kalkış) Akımları
Motorlu cihazlarda başlangıç akımı, nominal akımın 3-8 katı olabilir. Koruma elemanları bu değere göre seçilmelidir.
🔌 Kablo Seçimi ve Standartlar
Kablo Seçimi Kriterleri
Hesaplanan maksimum akım değerine uygun kesitte kablolar seçilmelidir. TS IEC 60364-5-52 standardına göre:
| Kablo Kesiti (mm²) | PVC İzole (A) | XLPE İzole (A) | Önerilen Sigorta (A) | Maks. Güç (W) cos φ=0.9 | Uygulama Alanı |
|---|---|---|---|---|---|
| 1.5 | 16 A | 20 A | 10 A | 2070 W | Aydınlatma devreleri |
| 2.5 | 21 A | 27 A | 16 A | 3478 W | Priz devreleri |
| 4.0 | 28 A | 36 A | 25 A | 5796 W | Ana hat, klima |
| 6.0 | 36 A | 46 A | 32 A | 7452 W | Yüksek güçlü cihazlar |
| 10.0 | 50 A | 63 A | 50 A | 10350 W | Ana besleme hatları |
🛡️ Koruma Elemanı (Sigorta/Şalter) Seçimi
Sigorta Seçim Kriterleri
Sigortaların nominal akım değerleri, koruyacakları devrenin maksimum çalışma akımından biraz daha yükük olmalı, ancak aşırı akım durumlarında devreyi güvenli bir şekilde kesebilmelidir.
Sigorta Seçimi Formülü
En yakın standart sigorta değeri seçilir.
Kablo Koruma Kriteri
Sigorta, kablo taşıma kapasitesini aşamaz.
Standart Sigorta Değerleri
🧮 İnteraktif Tek Faz Akım Hesaplayıcı
Akım Hesaplama Aracı
Değerleri girerek anında akım hesabı yapın:
Hesaplanan Akım Değeri
📍 Hizmet Bölgeleri
Bursa ve tüm ilçelerinde profesyonel elektrik proje hizmeti sunuyoruz:
🔧 Bursa Elektrik Projeleriniz İçin Uzman Destek
Bursa ve çevresindeki tek fazlı elektrik sistemleriniz için doğru akım hesaplarının yapılması, güvenli ve sorunsuz bir elektrik tesisatı için hayati önem taşır. Mir Elektrik Proje Ofisi olarak, uzman ekibimizle projelerinizdeki tüm tek fazlı devreler için gerekli akım hesaplarını titizlikle yapıyor ve ulusal/uluslararası standartlara uygun çözümler sunuyoruz.
📞 İletişim
🏢 Adres
Doğanbey Mh. Doğanbey Cd.
Burçin 3 İş Merkezi
Kat: 9, No: 906
Osmangazi / BURSA
👤 Yetkili Kişi
Ebru Annak TANIŞ
Proje Sorumlusu