Yük Hesap Metodolojisi | UEDAŞ Talep Gücü Hesabı
Yük Hesapları Nasıl Yapılır? (UEDAŞ Talep Gücü Metodolojisi)
UEDAŞ Kabul Kriterlerine Uygun Talep Gücü Hesaplama Metodolojisi
Formüller, eş zamanlılık katsayıları, saha reddi örnekleri ve revizyon reçetesi ile teknik mühendislik rehberi
Hesap adımları, formüller, eş zamanlılık katsayıları, saha reddi örnekleri ve detaylı hesaplama metodolojisi
Kabul kriterleri, saha pratikleri, revizyon reçetesi ve UEDAŞ/TEDAŞ proje onay süreçlerine özel uygulama detayları
Elektrik Projelerinde Talep Gücü Hesaplama Prensibi
Elektrik abonelik projelerinde en kritik konu, tesisin gerçekten ihtiyaç duyduğu gücün doğru belirlenmesidir. Bu hesap yalnızca cihaz güçlerinin toplanması değildir. UEDAŞ kabul süreçlerinde esas alınan yöntem, kurulu gücün değil, talep edilen gücün hesaplanmasıdır.
Mühendislik Yaklaşımı: Talep gücü hesabı, tesis içindeki elektrikli cihazların aynı anda çalışma olasılıklarını istatistiksel olarak değerlendiren bir mühendislik metodolojisidir. UEDAŞ bu yöntemi, şebekeye gereksiz yük bindirmemek ve tesisin gerçek ihtiyacını karşılamak için zorunlu kılmaktadır.
1️⃣ Kurulu Güç Belirleme: Tesis Yük Envanteri Çıkarılması
Tesis içerisindeki tüm elektrikli cihazlar tek tek listelenir ve güç değerleri kaydedilir:
| Cihaz Türü | Adet | Birim Güç (kW) | Toplam Kurulu Güç (kW) | Hesaplama Açıklaması |
|---|---|---|---|---|
| Aydınlatma | — | 8 | 8 | Toplam aydınlatma gücü, aydınlatma projesine göre belirlenir |
| Priz Hatları | — | 6 | 6 | Priz gruplarının anma gücü toplamı (TS HD 60364) |
| Motorlar (3 fazlı) | 3 | 4 | 12 | Her bir motor nameplate gücü × adet |
| TOPLAM KURULU GÜÇ (Pkurulu) | 26 kW | Σ(Tüm cihaz güçleri) | ||
Pkurulu = (8 × 1) + (6 × 1) + (4 × 3) = 26 kW
UEDAŞ Pratiği: Kurulu güç değeri, yalnızca başlangıç noktasıdır. UEDAŞ bu değeri talep gücü olarak kabul etmez. Saha denetimlerinde, kurulu gücün talep gücü gibi gösterildiği projeler reddedilir.
2️⃣ Eş Zamanlılık Katsayısı Uygulama: Talep Gücüne Dönüşüm
Tüm yükler aynı anda çalışmaz. UEDAŞ projelerinde kabul gören yöntem, kullanım tipine göre eş zamanlılık katsayısı uygulanmasıdır.
| Yük Türü | Kurulu Güç (kW) | Eş Zamanlılık Katsayısı (EK) | Talep Gücü (kW) | UEDAŞ Kabul Referansı |
|---|---|---|---|---|
| Aydınlatma | 8 | 0.8 | 6.4 | TS EN 15193 / UEDAŞ iç yönerge |
| Priz Hatları | 6 | 0.6 | 3.6 | IEC 60364-8-1 / UEDAŞ pratik katsayı |
| Motorlar | 12 | 0.7 | 8.4 | Motor çalışma faktörü (duty cycle) |
| TOPLAM TALEP GÜCÜ (Ptalep) | 18.4 kW | Σ(Kurulu Güç × EK) | ||
Ptalep = (8 × 0.8) + (6 × 0.6) + (12 × 0.7) = 18.4 kW
Kurulu Güç (26 kW) → EK Aydınlatma (0.8) → EK Priz (0.6) → EK Motor (0.7) → Talep Gücü (18.4 kW)
Şema: Her yük tipi için farklı EK değeri uygulanarak talep gücüne indirgenir.
UEDAŞ Kabulü İçin EK Değerleri Referans Tablosu
| Tesis Tipi | Aydınlatma EK | Priz EK | Motor EK | Isıtma EK |
|---|---|---|---|---|
| Konut | 0.7 - 0.8 | 0.4 - 0.5 | 0.6 - 0.7 | 0.8 - 0.9 |
| Ticari (Ofis) | 0.8 - 0.9 | 0.5 - 0.6 | 0.7 - 0.8 | 0.7 - 0.8 |
| Endüstriyel | 0.9 - 1.0 | 0.6 - 0.7 | 0.7 - 0.8 | 0.8 - 0.9 |
3️⃣ kW → kVA Dönüşümü: Görünür Güç Hesabı
UEDAŞ bağlantı sözleşmelerinde güç değeri kVA cinsinden belirtilir. Aktif güç (kW) görünür güce (kVA) dönüştürülmelidir.
S = 18.4 kW / 0.9 = 20.44 kVA
Güç Faktörü (cosφ) Seçimi
UEDAŞ projelerinde genellikle cosφ = 0.9 kabul edilir. Endüstriyel tesislerde kompanzasyon öncesi daha düşük değerler (0.7-0.8) kullanılabilir.
Proje Gücünün Belirlenmesi
Hesaplanan 20.44 kVA değeri, UEDAŞ'a bildirilecek proje gücüdür. Pratik uygulamada bu değer yukarı yuvarlanarak 21 kVA olarak projelendirilir.
UEDAŞ Pratik Notu: Proje gücü 21 kVA olan bir tesis için UEDAŞ bağlantı anlaşması 21 kVA üzerinden yapılır. Talep gücü hesaplamasında hata olması durumunda, tesis ihtiyacı karşılayamayacağı için UEDAş şebeke korumaları devreye girebilir.
4️⃣ Yanlış Hesap Sonuçları ve UEDAŞ Kabul Sürecine Etkileri
Gereksiz Yüksek Güç Talebi
Hata: Kurulu gücün talep gücü olarak bildirilmesi (26 kW yerine 26 kVA)
Sonuç: Fazla bağlantı bedeli ödenmesi
UEDAŞ Tepkisi: Proje aşırı boyutlandırılmış olarak işaretlenir, bedel farkı tahsil edilir
Düşük Güç Talebi
Hata: Eş zamanlılık katsayısının gereğinden düşük alınması
Sonuç: UEDAŞ kabulünde red veya sahada sık devre kesintileri
UEDAŞ Tepkisi: Proje revizyon istenir, ek ölçüm talep edilir
Teknik Altyapı Hataları
Hata: Yanlış talep gücüne göre kablo & pano boyutlandırması
Sonuç: Aşırı yüklenme, ısınma, yangın riski
UEDAŞ Tepkisi: Saha denetiminde uygunsuzluk tespiti, bağlantı reddi
Proje Teslimi → Teknik Kontrol (UEDAŞ) → Eksik/Hatalı Talep Gücü → Revizyon İsteği → Düzeltme → Tekrar Kontrol → Kabul/Red
İstatistik: UEDAŞ proje redlerinin %42'si talep gücü hesaplama hatalarından kaynaklanmaktadır.
5️⃣ Saha Pratikleri ve UEDAŞ Revizyon Reçetesi
En Sık Yapılan Hata ve Çözümü
En sık yapılan hata, kurulu gücün aynen talep gücü gibi gösterilmesidir. Bu yöntem sahada çalışmaz ve kabul sırasında revizyon istenir.
Saha Örneği: 30 kW kurulu gücü olan bir konut projesi, talep gücü olarak 30 kVA bildirilmiş. UEDAŞ kontrol mühendisi, eş zamanlılık katsayısı uygulanmadan hesaplandığını tespit etmiş ve projeyi "Revizyon Gerekli" olarak iade etmiştir.
Revizyon Reçetesi
Yük Envanteri Doğrulama: Tüm cihazların güç değerleri yeniden kontrol edilir, nameplate değerlerine sadık kalınır.
Eş Zamanlılık Katsayısı Uygulama: UEDAŞ iç yönergesindeki katsayılar kullanılarak talep gücü yeniden hesaplanır.
Dokümantasyon: Hesaplama adımları proje ekinde şeffaf şekilde sunulur. Katsayı seçimleri referanslandırılır.
UEDAŞ Kabul İpuçları: Proje dosyasında talep gücü hesaplama sayfası mutlaka bulunmalıdır. Hesaplamada kullanılan eş zamanlılık katsayıları, UEDAŞ iç yönergesi veya ilgili ulusal/uluslararası standartlara referans verilerek gerekçelendirilmelidir.
📐 Hesap Sonuçlarının Proje Tasarımına Doğrudan Etkileri
Talep gücü hesabı yalnızca bağlantı gücünü belirlemez. Bu değer, elektrik projesindeki ana ekipman seçimlerini doğrudan etkiler. UEDAŞ kabul süreçlerinde yapılan teknik kontrollerde, hesap sonucu ile ekipman seçimi arasında tutarsızlık olması durumunda proje revizyona gider.
| Hesap Parametresi | Değer Değiştiğinde Etkilenen Tasarım Unsuru | Teknik Sonuç | UEDAŞ Kontrol Noktası |
|---|---|---|---|
| Talep Gücü (kW) | Ana Kesici Akım Değeri | Kesici termik-manyetik karakteristiği değişir | Ana pano tek hat şeması |
| Görünür Güç (kVA) | Bağlantı Gücü Sözleşmesi | Abonelik kategorisi değişebilir | Bağlantı anlaşması |
| Eş Zamanlılık Katsayısı | Kompanzasyon Kademe Gücü | Reaktif güç cezası riski | Kompanzasyon projesi |
| Motor Yük Oranı | Kablo Kesiti & Şalter Sınıfı | Yolverme akımı etkisi | Hat hesap sayfası |
| cosφ Değeri | kVA Talebi | Şebeke yükü artışı | Talep gücü raporu |
📌 Sonuç: Mühendislik Hesabı ile UEDAŞ Pratiğinin Bütünleşmesi
Doğru yük hesabı, yalnızca formül değil; kullanım profili, saha pratiği ve kabul deneyimi gerektirir. UEDAŞ proje onay sürecinde başarılı olmak için:
Teknik Derinlik: Talep gücü hesabının mühendislik temellerini anlamak, formülleri doğru uygulamak
UEDAŞ Odaklı Uygulama: Dağıtım şirketi kriterlerini bilmek, saha reddi örneklerinden ders çıkarmak
Şeffaf Dokümantasyon: Hesap adımlarının projede açıkça gösterilmesi, referanslandırma
Başarılı Proje = Doğru Kurulu Güç × Uygun EK Katsayıları × Güç Faktörü Düzeltmesi + Şeffaf Dokümantasyon
Bu rehber, yalnızca "proje çizmekten" öte, neden, nasıl, ne zaman sorularını yanıtlayan bir mühendislik yaklaşımı sunar. UEDAŞ kabul süreçlerinde teknik derinlik ve pratik uygulama birlikteliği, proje başarısının temel anahtarıdır.